Ekonomik Büyüme ve Tarımsal Büyüme Arasındaki Dinamik İlişki: Türkiye Ve Hollanda İçin Karşılaştırmalı Bir Analiz

Doç. Dr. Mehmet ÇINAR, Öğrt. Görv. Eda PALYOŞ
Uludağ ÜniversitesiArtvin Çoruh Üniversitesi

Küreselleşen bir dünyada kaynakların sınırlı olması, teknolojik gelişmelere bağlı olarak imkânların artarak devam etmesi, ülkeleri tarım toplumu olmaktan ziyade sanayileşen bir toplum haline getirmiştir. Dolayısıyla gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkiye’nin de küreselleşmeyle birlikte tarım sektöründen belirli dönemlerde uzaklaşma eğilimi olduğu görülmektedir. Bu durum 1970-2016 dönemi için incelendiğinde tarım gelirlerinin, GSYİH içindeki payı zaman zaman azalmış olsa da, artarak devam eden bir seyir izlediği söylenebilir. Bu nedenle Türkiye’nin tarım gelirleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi önem arz etmektedir. Aynı zamanda dünyanın en büyük tarımsal ve gıda ürünleri ihracatçısı olan ülkeler arasında dünya ikincisi konumuna gelen Hollanda’da, tarım sektörü giderek önem kazandığı görülmektedir. Küreselleşen dünyada tarım sektöründen ziyade sanayi sektörüne önem vermeye başlayan Türkiye ile yenilikçi tarımsal teknoloji sayesinde tarım sektörünün öneminin günden güne arttığı Hollanda’nın tarım gelirlerinin büyüme ile olan ilişkilerinin nasıl olduğu merak konusu uyandırmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma, Türkiye ve Hollanda’da, tarım gelirlerindeki büyüme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi incelemek adına yapılmıştır. Bu doğrultuda çalışmada, 1970–2016 dönemi tarım gelirleri büyümesi ve ekonomik büyüme verileri kullanılarak Türkiye ve Hollanda için zaman serisi analizi yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, her iki ülkenin gerek ekonomik büyüme gerekse tarım gelirleri büyümeleri durağan bulunmuştur. Değişkenler arasındaki dinamik ilişkinin belirlenmesi amacıyla; Sims (1980) simetrik VAR, Hatemi-J (2014) asimetrik VAR analizleri ile Granger (1969) ve Hatemi-J (2012) asimetrik nedensellik analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular Türkiye için iki değişken arasında hem simetrik hem de negatif asimetrik etki bağlamında tarım gelirlerinden ekonomik büyümeye doğru bir etkinin (nedenselliğin) olduğu yönündedir. Ancak pozitif etki için nedenselliğin çift yönlü olduğu bulunmuştur. Ampirik bulgular Hollanda için durum farklı olduğunu ortaya koymaktadır. Hollanda için simetrik etkinin olmadığı sonucu elde edilmiştir. Ancak hesaplanan asimetrik etki sonuçları incelendiğinde ise, Hollanda için de tarım gelirlerinden ekonomik büyümeye doğru bir etki olduğu ve bu etkinin pozitif şoklar bağlamında daha güçlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla Hollanda için tarım gelirleri ile ekonomik büyüme arasında asimetrik etkinin varlığından bahsedilebilir.
Anahtar Kelimeler: Tarım Geliri, Ekonomik Büyüme, Nedensellik,
JEL kodları: C22,O10,Q10

International Conference on International Trade Abstract Book/ editörler Kürşat Çapraz Irina Raluca Badea

İstanbul: Hiperlink Yayınları, 2018.

https://www.intraders.org/october/
Please follow and like us:

Leave a Comment